1998 zeszyt 1

Powrót do zeszytu

Tom 7, zeszyt 1

Ból i jego znaczenie

Patomechanizm i zasady farmakoterapii bólów nowotworowych

JACEK ŁUCZAK1, ALEKSANDRA KOTLIŃSKA-LEMIESZEK1
1. Kliniki Opieki Paliatywnej przy Katedrze Onkologii AM w Poznaniu
Postępy Psychiatrii i Neurologii, 1998, 7, 39-52
Słowa kluczowe: ból nowotworowy, nocycepcja, ból neuropatyczny, analgetyki nieopioidowe i opioidowe, adjuwanty analgetyczneból nowotworowy, adjuwanty analgetyczne
Streszczenie

Wdrożenie zasad WHO leczenia bólów nowotworowych przez rozwiniętą również w Polsce sieć ośrodków opieki paliatywnej i hospicyjnej, przy współudziale poradni leczenia bólu oraz wiodących ośrodków onkologicznych, wpłynęło na poprawę opieki nad chorymi z zaawansowaną chorobą nowotworową. Ważną rolę odegrało tu wprowadzenie do terapii najskuteczniejszego analgetyku – morfiny stosowanej doustnie (przy zaburzeniach połykania i wymiotach – podskórnie), czemu towarzyszy obalanie mitów o uzależniającym, euforyzującym i depresyjnym na ośrodek oddechowy działaniu tego opioidu. Postępy w zakresie wiedzy na temat patomechanizmu bólów nowotworowych oraz farmakokinetyki i farmakodynamiki leków przeciwbólowych, doprowadziły do zsyntetyzowania bezpiecznych NLPZ (inhibitorów COX-2), tramadol zastąpił obarczoną silnym działaniem zapierającym stolec – kodeinę, a do dyspozycji pacjentów oddawane są wygodne w stosowaniu doustne preparaty tramadolu i morfiny o długotrwałym, kontrolowanym działaniu oraz przezskórny fentanyl. Opracowano nowe sposoby postępowania u około 5% pacjentów z bólem mało podatnym na morfinę, jak rotacja opioidowa, stosowanie analgezji zewnątrzoponowej lub podpajęczynówkowej, dołączenie ketaminy – antagonisty receptora NMDA – w subanestetycznych dawkach, w wyjątkowych sytuacjach – zastosowanie kontrolowanej sedacji, w miejsce inwazyjnych metod leczenia bólu, często mało skutecznych i obarczonych ryzykiem powikłań.

Adres do korespondencji:
Prof. Jacek Łuczak,
Klinika Opieki Paliatywnej
przy Katedrze Onkologii AM,
ul. Łąkowa 1/2, 61-878 Poznań