2010 zeszyt 1

Powrót do zeszytu

Tom 19, zeszyt 1

Artykuł poglądowy

Analiza molekularna neuroplastyczności mózgu alkoholików – perspektywa genomiczna i neuropsychologiczna

Mariusz Panczyk1, Paweł Krukow2
1. Zakład Dydaktyki i Efektów Kształcenia Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
2. Zakład Psychologii Klinicznej i Neuropsychologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Postępy Psychiatrii i Neurologii 2010; 19(1): 53–60
Słowa kluczowe: neuroplastyczność, alkoholizm, kora przedczołowa, układ nagrody
Streszczenie

Cel. Przedstawiono przegląd badań z zakresu molekularnej analizy wybranych struktur mózgu osób nadużywających alkoholu z uwzględnieniem swoistości mechanizmów neuroplastyczności podlegających patologicznym zmianom w wyniku intoksykacji alkoholowej.
Poglądy. System mezokortykolimbiczny jest głównym szlakiem w układzie nagrody stanowiącym cel większości obecnie stosowanych leków w terapii uzależnienia od alkoholu. Zmiany neuroadaptacyjne, jakie zachodzą pod wpływem alkoholu w tym regionie mózgu, leżą u podstaw rozwoju tolerancji i uzależnienia. W ostatniej dekadzie kilka zespołów naukowych, badając post mortem tkankę mózgową alkoholików, podjęło próbę opisu zmian w ekspresji kilku tysięcy genów celem określenia zespołów genów „alkoholowo-wrażliwych". W świetle wyników, jakie uzyskali różni badacze, wspólny jest przede wszystkim opis zmian w panelu genów odpowiedzialnych za stres oksydacyjny oraz szlaków biochemicznych odpowiedzialnych za dostarczanie energii. Ponadto, w tkance pozyskanej z regionu jądra półleżącego oraz brzusznego obszaru nakrywki stwierdzono zmiany w ekspresji genów odpowiedzialnych za przekaźnictwo nerwowe (neuroprzekaźniki, transportery i receptory synaptyczne) oraz transdukcję sygnałów wewnątrzkomórkowych.
Wnioski. Obserwowane zmiany ekspresyjne w regionach korowych mózgu mają związek z procesami patologicznymi wywołanymi długotrwałym eksponowaniem tkanki nerwowej na działanie alkoholu i jego metabolitów. Ponadto, całość zmian opisanych na poziomie molekularnym dotyczącym szlaku dopaminergicznego systemu mezokortykolimbicznego, przekłada się na wydolność neuroplastyczną systemu neurochemicznego mózgu. Wskazane wydaje się zatem ponowne rozpatrzenie tradycyjnych neuropsychiatrycznych i neuropsychologicznych poglądów na uwarunkowania degeneracji tkanki mózgowej u alkoholików.

Adres do korespondencji:
Dr Mariusz Panczyk
ul. Żwirki i Wigury 61, 02-091 Warszawa
tel. 600-044-356, mail
mariusz.panczyk@wum.edu.pl.